Rách sụn chêm (tiếng Anh: meniscus tear) là một trong những chấn thương phổ biến nhất của khớp gối, đặc biệt ở người chơi thể thao hoặc người lớn tuổi có thoái hóa khớp.
🔍 1. Sụn chêm là gì?
Trong khớp gối có hai miếng sụn chêm:
- Sụn chêm trong (medial meniscus)
- Sụn chêm ngoài (lateral meniscus)
Sụn chêm trong hình chữ C,sụn chêm ngoài hình chữ O, nằm giữa xương đùi và xương chày, có tác dụng:
- Giảm chấn động (như bộ giảm xóc)
- Giúp khớp gối vận động trơn tru
- Ổn định khớp gối và phân bố lực đều
⚡ 2. Nguyên nhân rách sụn chêm
- Chấn thương xoay gối đột ngột, thường gặp khi chơi thể thao (bóng đá, tennis, cầu lông…)
- Thoái hóa khớp gối ở người lớn tuổi, làm sụn yếu và dễ rách
- Chấn thương phối hợp với đứt dây chằng chéo (đặc biệt là dây chằng chéo trước)
🩺 3. Triệu chứng
- Đau ở mặt trong hoặc ngoài khớp gối
- Sưng nhẹ hoặc vừa (sau vài giờ đến vài ngày)
- Kẹt khớp, lục cục, khó duỗi thẳng chân
- Cảm giác gối yếu, dễ “bị khuỵu”
- Đôi khi tiếng “cụp” khi bị rách
- Biến chứng của rách sụn chêm bao gồm thoái hóa khớp gối,đau mãn tính,hạn chế vận động,mất ổn định khớp gối.Không điều trị kịp thời còn có thể dẫn đến các chấn thương thứ cấp khác như tổn thương dây chằng, phù tủy xương và teo cơ tứ đầu đùi.
🧠 4. Chẩn đoán
- Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra điểm đau và các nghiệm pháp (như McMurray, Apley…)
- Cộng hưởng từ (MRI): là tiêu chuẩn vàng để xác định vị trí và mức độ rách
- Nội soi khớp gối (vừa chẩn đoán vừa điều trị)
💊 5. Điều trị
Tùy theo mức độ rách, vị trí và tuổi bệnh nhân:
🔹 Bảo tồn (không phẫu thuật)
Áp dụng cho rách nhỏ, ổn định:
- Nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh
- Chườm lạnh, nâng chân cao
- Thuốc giảm đau, kháng viêm
- Vật lý trị liệu phục hồi cơ quanh gối
🔹 Phẫu thuật
Điều trị rách sụn chêm dựa vào hình thái, vị trí và kích thước của tổn thương.Rách ở vị trí 1/3 ngoài: do cấp máu tốt nên dễ liền. Nếu rách nhỏ tự liền, rách lớn khâu bảo tồn qua nội soi, dễ liền. Rách dọc vị trí 1/3 ngoài là một ví dụ.Ngược lại, rách ở vị trí 2/3 trong: rất khó liền do cấp máu kém. Đặc biệt rách 1/3 trong không liền. Điều trị thường cắt bỏ phần rách qua nội soi.Điều trị tổn thương sụn chêm còn dựa vào các yếu tố như tuổi, mức độ hoạt động của bệnh nhân.
- Khâu sụn chêm: nếu vùng rách còn mạch máu, có thể lành
- Cắt bỏ phần rách (bán phần): nếu phần sụn đã hỏng không hồi phục
- Ghép sụn chêm (hiếm, cho trường hợp đặc biệt)
🏃♂️ 6. Phục hồi sau điều trị
- Cần tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn (thường 4–12 tuần)
- Tránh xoay gối hoặc ngồi xổm lâu
- Quay lại thể thao khi khớp gối đã ổn định, không đau, không sưng