Cơ hình lê là cơ vùng mông,thuộc lớp cơ sâu,bám từ mặt trước xương cùng đến mặt trên mấu chuyển lớn.Chức năng của cơ này là xoay ngoài đùi,dạng đùi,giữ ổn định khớp háng khi đi lại hoặc đứng một chân.
Thần kinh tọa đi ngay dưới cơ hình lê ở vùng mông,ở khoảng hẹp,dễ bị chèn ép trong trường hợp cơ hình lê bị phù nề do co thắt,viêm,u,… gây nên hội chứng cơ hình lê.Yếu tố nguy cơ của hội chứng cơ hình lê:
- Do tập luyện thể thao quá sức, nhất là khi luyện tập, lặp lại các động tác của chân trong thời gian dài.
- Bị chấn thương hoặc bị ngã nặng.
- Phải nâng các vật nặng.
- Leo cầu thang thường xuyên.
- Ngồi làm việc hoặc ngồi xem tivi trong thời gian quá dài.
- Tập thể dục trở lại sau một thời gian nghỉ quá dài.
- Bị căng cơ hoặc bị thừa cân do mang thai.
- Những người bệnh có các vấn đề ở khớp cùng chậu.
Có một số những chấn thương ở vùng cơ hình lê điển hình như xoay hông một cách đột ngột, có một cú đánh trực tiếp khi tham gia các hoạt động thể dục thể thao, bị tai nạn giao thông hoặc có những vết rách sâu ảnh hưởng đến vùng cơ.
Hội chứng cơ hình lê có biểu hiện rất giống đau thần kinh tọa gây nhầm lẫn trong chẩn đoán,mặc dù phần lớn đau thần kinh tọa không phải do hội chứng cơ hình lê mà chủ yếu do thoát vị đĩa đệm.
TRIỆU CHỨNG,CHẨN ĐOÁN
Đau ngứa ran, hoặc tê ở vùng mông.
Tê và yếu nặng dần, lan xuống phía sau đùi, bắp chân và bàn chân.
Đau thường tăng khi đi leo cầu thang, đứng lên, ngồi xuống, hoặc đi, chạy.
Đau cũng có thể được kích hoạt khi ngồi lâu, như lái xe hơi đường dài hoặc có lực tác động trực tiếp trên cơ hình lê.
Test FAIR (+): đau khi gấp,khép,xoay trong háng.
Trong bệnh lý đau thần kinh tọa,các dấu hiệu tê,yếu cơ,giảm phản xạ gân gót/gân bánh chè thường rõ rệt hơn.Ấn cột sống thắt lưng đau,dấu hiệu Lasegue (+).Chẩn đoán hội chứng cơ hình lê chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng.Cộng hưởng từ khảo sát cơ hình lê bình thường trong phần lớn trường hợp.Cộng hường từ cột sống thắt lưng giúp đánh giá tình trạng cột sống đĩa đệm hữu ích trong chẩn đoán phân biệt.
Hình cộng hưởng từ (MRI) khảo sát cơ hình lê của nhiều bệnh nhân khác nhau: (A) Cơ hình lê hai bên cân đối bình thường (các mũi tên hồng), (B) Phì đại cơ hình lê bên phải (mũi tên trắng), (C) Cơ hình lê phụ bên phải (mũi tên xanh), (D) U mỡ (Lipoma) vị trí cơ hình lê bên phải (các mũi tên đỏ), (E) Áp xe vị trí cơ hình lê bên phải (mũi tên xanh lá cây), (F) Phù cơ hình lê bên phải (mũi tên tím).
ĐIỀU TRỊ
Nhằm kiểm soát cơn đau, trước tiên cần phải cố gắng tránh các nguyên nhân hội chứng cơ hình lê, tư thế ngồi hoặc hoạt động nhất định nào đó. Chườm đá hoặc chườm nóng cũng có thể làm giảm các triệu chứng đau. Bên cạnh đó, các phương pháp điều trị khác bao gồm:
Vật lý trị liệu: Điều trị nhiệt nóng bằng sóng ngắn hoặc hồng ngoại, điện di ion thuốc, điện xung có thể giúp giảm các triệu chứng;
Thuốc uống: Thuốc kháng viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ;
Thuốc tiêm: Tiêm Corticoid hoặc Botox giúp giảm căng cơ và chèn ép dây thần kinh. Tuy nhiên có nghiên cứu cho thấy việc sử dụng các thuộc tính gây liệt của botulinum toxin có hiệu quả hơn so với corticosteroids;
Điều trị nắn xương để giúp giảm đau và tăng phạm vi chuyển động;
Phương pháp điều trị khác như sử dụng một dòng điện nhẹ iontophoresis;
Phẫu thuật: Đây là phương pháp điều trị cuối cùng có thể được bác sĩ khuyến cáo.
PHÒNG BỆNH
Vì hội chứng cơ hình lê thường được gây ra bởi thể thao hoặc vận động gây mỏi ở cơ hình lê nhiều lần, chẳng hạn như chạy hoặc đá, việc phòng tránh thường phải chọn những môn thể thao tốt.
Tránh chạy hoặc tập thể dục trên đồi hoặc trên các bề mặt không đồng đều.
Khởi động đúng cách trước khi vận động và tăng cường độ dần dần.
Sử dụng tư thế tốt trong khi chạy, đi bộ, hoặc tập thể dục. Nếu cơn đau xảy ra, ngừng hoạt động và nghỉ ngơi cho đến khi thuyên giảm đau. Gặp bác sĩ khi cần thiết.