1. Khái quát về bệnh viêm khớp dạng thấp
Viêm khớp dạng thấp là một bệnh lý mạn tính do rối loạn miễn dịch trong cơ thể gây nên. Bệnh vói những biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau và hạn chế vận động, cứng khớp buổi sáng. Các khớp tổn thương thường là khớp đốt gần, bàn ngón tay, cổ tay, khuỷu và khớp gối, thường bị đối xứng hai bên.
– Nguyên nhân của viêm khớp dạng thấp: là một bệnh khớp tự miễn, hiện nay về cơ chế bệnh sinh đã được chứng minh có sự tham gia của quá trình đáp ứng miễn dịch cơ thể. Các yếu tố liên quan bao gồm tuổi thường gặp nhóm trung niên, giới tính nữ nhiều hơn nam và có các tác nhân như môi trường, virus, vi khuẩn…
2. Các biểu hiện của bệnh và phương pháp điều trị
– Giai đoạn sớm :
+ Sưng đau các khớp thường ở khớp đốt gần, bàn ngón, cổ tay, khuỷu tay, cổ chân, và các khớp gối. Đôi khi không điển hình gặp ở 1 khớp hoặc không đối xứng.
+ Sưng đau có kèm theo cứng khớp buổi sáng trên 1 giờ.
– Giai đoạn muộn : Có thể gây biến dạng khớp, hạn chế vận động, tàn phế..
– Ngoài ra còn các tổn thương ngoài khớp như: xơ phổi, thiếu máu, loãng xương…
– Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán viêm khớp dạng thấp:
Xét nghiệm RF là xét nghiệm định lượng yếu tố dạng thấp (Rheumatoid Factor) trong máu, Yếu tố dạng thấp là các globulin miễn dịch được cơ thể sản xuất để chống lại các globulin miễn dịch “bị biến đổi” thuộc tuýp IgG. Mức độ RF cao thường liên quan đến các bệnh tự miễn, như viêm khớp dạng thấp.
Kháng thể anti CCP là kháng thể được sản xuất bởi hệ thống miễn dịch, nó trực tiếp chống lại peptide citrullinated vòng. Citrulline là chất được sản xuất tự nhiên trong cơ thể, trong quá trình chuyển hóa arginine (là 1 loại acid amin). Tuy nhiên trong một số trường hợp, quá trình chuyển đổi này lại sản sinh ra các cấu trúc trung gian tạo thành vòng tuần hoàn gọi là peptide citrullinated. Sự biến đổi này và sự sản xuất kháng thể anti CCP thường xảy ra ở những người bị viêm khớp dạng thấp.Khi thực hiện xét nghiệm anti CCP chính là cách phát hiện kháng thể CCP và đo lường kháng thể CCP trong xét nghiệm anti CCP có vai trò chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp. Kháng thể CCP có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nên xét nghiệm này có nhiều giá trị trong chẩn đoán đặc biệt khi kết hợp với yếu tố dạng thấp RF. Vì vậy, thực hiện xét nghiệm là cách tầm soát hiệu quả.
Thiếu máu,tăng bạch cầu,tiểu cầu,tăng CRP máu
Xquang khớp giai đoạn muộn có thể thấy hẹp khe khớp,bào mòn xương
Siêu âm phát hiện tràn dịch,viêm màng hoạt dịch sớm hơn Xquang.Trên siêu âm viêm khớp dạng thấp,màng hoạt dịch thường dày và tăng sinh mạch khá nhiều so với các nguyên nhân gây viêm màng hoạt dịch khác.
– Đối tượng nguy cơ bị bệnh viêm khớp dạng thấp:
+ Giới : nữ khả năng mắc nhiều hơn nam giới.
+ Tuổi thường bắt đầu ở tuổi trung niên.
+ Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ phát triển bệnh
+ Những người thừa cân, béo phì.
– Biến chứng: Nếu bệnh không được điều trị hệ thống sẽ gây các biến chứng như:
+ Dính cứng khớp dẫn đến tàn phế
+ Các biến chứng do điều trị như: viêm loét dạ dày, tá tràng, loãng xương, đái tháo đường, suy tuyến thượng thận, nhiễm trùng, suy kiệt…
+ Tổn thương chèn ép dây thần kinh cổ tay dẫn đến hội chứng ống cổ tay, viêm gân…
+ Thoái hóa khớp thứ phát
+ Viêm phổi, thiếu máu nặng nguy cơ tử vong
– Phương pháp điều trị: Hiện chưa có biện pháp điều trị khỏi bệnh, theo dõi điều trị lâu dài, kiểm soát bệnh tối ưu. Hiện nay, điều trị viêm khớp dạng thấp (VKDT) bao gồm các nhóm thuốc giúp : Giảm triệu chứng viêm,đau,làm chậm hoặc ngăn ngừa tổn thương khớp,cải thiện chức năng và chất lượng sống.
Nhóm thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm DMARDS là nhóm thuốc chính giúp kiểm soát viêm khớp dạng thấp.Cần theo dõi chặt chẽ tác dụng phụ của thuốc như: ức chế tủy xương,tăng men gan,nhiễm trùng,… Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý cần điều trị chuyên biệt.Nếu chỉ dùng giảm đau chống viêm trong giai đoạn cấp như các bệnh lý khác như thoái hóa khớp,viêm xương khớp vô khuẩn mà không sử dụng thuốc chính điều trị bệnh nền sẽ khiến bệnh tiếp tục tiến triển nặng dần dẫn đến tàn phế nhanh chóng.Thuốc được kê đơn và điều chỉnh liều chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp.
Thuốc giảm đau chống viêm chỉ dùng để điều trị ngắn hạn triệu chứng đau của viêm khớp dạng thấp.
3. Chế độ ăn cho người bệnh viêm khớp dạng thấp
– Người bị bệnh viêm khớp dạng thấp cần chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ dinh dưỡng. Cần cân bằng giữa các nhóm thực phẩm: rau quả, ngũ cốc, thịt nạc và sữa ít béo. Chế độ cân bằng dinh dưỡng cũng rất quan trọng để duy trì cân nặng vừa phải giúp giảm áp lực lên khớp.
– Một số thực phẩm người bị bệnh Viêm khớp dạng thấp nên ăn:
+ Nên ăn nhiều rau tươi, ngũ cốc.
+ Chọn thực phẩm có nhiều protein, ít chất béo: như thịt gà, thịt nạc, cá và đậu.
+ Các loại sữa ít béo và không béo.
+ Hạn chế ăn thực phẩm giàu chất béo và muối.
+ Tăng cường ăn cá giàu acid béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ… Dầu cá có thể loại trừ các tình trạng cứng khớp buổi sáng, làm giảm số lần đau khớp ở những người bị viêm khớp mạn tính.
+ Các vitamin đặc biệt là vitamin E có ở giá đỗ, đậu tương, lạc vừng, mầm lúa mạch có tác dụng giảm đau chống viêm tốt. Vitamin C và D có khả năng cải thiện bệnh viêm khớp…
+ Một số thực phẩm khác như cà chua rất tốt cho người bệnh bị viêm khớp, nó có chất chống oxy hóa cao. Một cốc nước ép cà chua mỗi ngày rất cần thiết cho việc bảo vệ sụn khớp.