Viêm khớp cùng chậu (Sacroiliitis) là tình trạng viêm tại khớp cùng–chậu, tức khớp nối giữa xương cùng (phần cuối cột sống) và xương chậu. Đây là nguyên nhân khá phổ biến gây đau vùng thắt lưng – hông – mông và thường dễ nhầm với các bệnh lý cột sống thắt lưng.
🔍 Triệu chứng thường gặp
- Đau vùng mông, thắt lưng, đôi khi lan xuống đùi, bẹn, không bao giờ lan xuống bàn chân.
- Đau âm ỉ,tăng khi đứng lâu, đi lại, leo cầu thang, chạy nhảy, hoặc lên xuống xe.
- Cứng khớp buổi sáng, giảm dần khi vận động.
- Đau tăng khi đổi tư thế đột ngột hoặc xoay người.
- Có thể đau cả hai bên hoặc chỉ một bên.
📌 Nguyên nhân
Viêm khớp cùng chậu có thể do:
- Viêm cột sống dính khớp (AS – ankylosing spondylitis).
- Thoái hóa hoặc lệch khớp, quá tải do lao động nặng.
- Chấn thương, té ngã.
- Sau sinh – do thay đổi khung chậu ở phụ nữ.
- Nhiễm trùng (hiếm).
- Bất thường về dáng đi, khác chiều dài hai chân.
🩺 Chẩn đoán
Bác sĩ có thể yêu cầu:
- Khám lâm sàng (test gợi ý đau khớp cùng chậu) FABER test (Flexion–Abduction–External Rotation) →đau vùng khớp cùng chậu.
- X-quang, MRI (MRI phát hiện sớm dấu hiệu viêm).
- MRI là phương tiện tốt nhất để phát hiện viêm khớp cùng chậu sớm, đặc biệt qua dấu hiệu phù tủy xương.
Hình ảnh viêm khớp cùng chậu trên phim chụp Xquang thường quy
- Giai đoạn 1: mất chất khoáng của bờ khớp, khe khớp cùng chậu rộng.
- Giai đoạn 2: hình ảnh bào mòn, tem thư ở rìa khớp.
- Giai đoạn 3: đặc xương ở bờ khớp, dính một phần khớp cùng chậu.
- Giai đoạn 4: dính khớp cùng chậu hoàn toàn.
Hình ảnh cộng hường từ viêm khớp cùng chậu bên trái
- Xét nghiệm máu: CRP/ESR, HLA-B27 nếu nghi viêm cột sống dính khớp.
💊 Điều trị
Phụ thuộc nguyên nhân, thường gồm:
1. Thuốc
- Thuốc giảm đau – kháng viêm NSAIDs.
- Thuốc giãn cơ.
- Tiêm corticoid vào khớp cùng–chậu nếu đau kéo dài.
- Thuốc sinh học (TNF–alpha, IL-17) nếu do viêm cột sống dính khớp.
2. Vật lý trị liệu
- Tập kéo giãn cơ lưng – hông.
- Tăng cường cơ mông, cơ lõi (core).
- Nhiệt trị liệu, sóng xung kích nếu cần.
3. Thay đổi lối sống
- Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu.
- Giảm tải khi nâng vật nặng.
- Tập các môn nhẹ: bơi, đi bộ, yoga mức độ phù hợp.
4. Phẫu thuật
Rất hiếm khi cần, chỉ khi khớp bị tổn thương nặng không đáp ứng trị liệu.