HỘI CHỨNG LÂM SÀNG
Bao hoạt dịch dưới cơ delta nằm ngay dưới mỏm cùng vai và kéo dài bên giữa cơ delta và bao khớp dưới cơ delta. Bao hoạt dịch có thể là một túi dịch đơn hoặc cũng có thể là túi dịch nhiều ngăn tùy từng bệnh nhân. Bao hoạt dịch dưới cơ delta rất dễ bị tổn thương do chấn thương cấp tính hoặc các vi chấn thương lặp lại nhiều lần.Các chấn thương cấp tính thường là do chấn thương trực tiếp ở vai thường gặp trong thể thao hay ngã khi đi xe đạp.
Viêm bao hoạt dịch dưới cơ delta cũng là kết quả của việc căng cơ liên tục nhiều lần do các động tác ném xa, lăn bóng, mang vác vật nặng, làm những việc mà cánh tay phải giơ cao trên cơ thể, tổn thương cơ nối khớp vai hay sự lặp lại các động tác trong công việc dây chuyền. Nếu trở thành viêm mạn tính, bao hoạt dịch có thể bị vôi hóa.Viêm bao hoạt dịch khớp vai còn có nguyên nhân của một số bệnh lý: nhiễm trùng,gout,vảy nển,bệnh tuyến giáp,viêm khớp dạng thấp,…Người cao tuổi,có bệnh lý nền, lao động nặng,chơi thể thao không đúng cách làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bệnh nhân bị viêm bao hoạt dịch cơ delta thường đau trong tất cả các cử động của vai, nhưng đặc biệt đau nhiều trong động tác dạng cánh tay. Cơn đau khu trú trong vùng dưới cơ delta, và có thể nhận thấy ở điểm bám của cơ delta tại một phần ba trên xương cánh tay. Bệnh nhân thường khó ngủ do ảnh hưởng của vai và có thể cảm thấy buốt, kẹt khi vươn vai đặc biệt sau khi ngủ dậy. Sốt,sưng đỏ vùng vai gặp trong viêm bao hoạt dịch do nhiễm trùng.
CHẨN ĐOÁN
- Chụp X-quang: Phương pháp này sẽ giúp loại trừ nguyên nhân gây viêm gồm tổn thương xương hoặc viêm khớp, từ đó xác định và đưa ra lựa chọn điều trị phù hợp nhất.
- Chụp MRI: Chụp MRI sẽ cho thấy các tình trạng viêm xuất hiện trong bao hoạt dịch hoặc tổn thương mô, xương xung quanh.
Tràn dịch bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai
(Dịch màu trắng trên cộng hưởng từ) - Kiểm tra dịch khớp: Với phương pháp này, dịch khớp lấy ra từ bao hoạt dịch sẽ được mang đi xét nghiệm để loại trừ trường hợp nhiễm trùng.
- Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu cũng có thể được thực hiện nhằm xác định hoặc loại trừ nguyên nhân nhiễm trùng và viêm toàn thân (viêm khớp dạng thấp, đau đa cơ…). Thực tế cho thấy những yếu tố này cũng rất dễ làm tăng nguy cơ viêm bao hoạt dịch vai.
- Siêu âm khớp vai là phương tiện thăm khám đầu tay,đơn giản,hiệu quả,chẩn đoán chính xác tình trạng tràn dịch,viêm dày bao hoạt dịch cũng như khảo sát một số bệnh lý khác nằm trong chẩn đoán phân biệt như viêm,rách gân cơ.
Tràn dịch bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai
Màng hoạt dịch tăng sinh dạng nốt
ĐIỀU TRỊ
1. Nghỉ ngơi
2. Chườm đá
Chườm đá là giải pháp giảm viêm hiệu quả dành cho tình trạng viêm bao hoạt dịch vai. Tuy nhiên, với mỗi lần chườm, người bệnh chỉ nên thực hiện từ 10 – 15 phút.
3. Thuốc bôi
Các loại kem bôi trực tiếp lên vùng khớp bị đau cũng có thể mang lại hiệu quả tích cực tùy theo mức độ viêm. Cơ chế là gây tê các đầu dây thần kinh để làm giảm hoặc loại bỏ hẳn triệu chứng khó chịu. Đây đồng thời cũng là giải pháp để tránh được các tác dụng phụ mà thuốc uống có thể gây ra cho đường tiêu hóa.Kem bôi Joint- C Kool là một trong những sản phẩm nổi bật về tính an toàn,hiệu quả.
4. Thuốc giảm đau chống viêm không Steroid
5. Mang nẹp vai
Giải pháp này sẽ giữ cho vai và cánh tay ở trạng thái cố định tránh hoạt động quá sức. Tuy nhiên, tốt hơn hết, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng để đạt được hiệu quả cao cũng như hạn chế các vấn đề không mong muốn.
6. Các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng
Người bệnh có thể thực hiện các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng từ 2 – 3 lần/ngày để giúp giảm căng thẳng cho cơ vai.
Căng sau
- Người bệnh có thể ngồi hoặc đứng, sau đó đưa cánh tay ngang qua cơ thể, đặt lên lưng của vai đối diện.
- Dùng tay còn lại ấn vào phía sau khuỷu tay kia để kéo căng sâu hơn.
- Giữ nguyên tư thế này từ 15 – 30 giây và lặp lại từ 2 – 4 lần, sau đó thực hiện tương tự với phía đối diện.
Bóp bả vai
- Người bệnh có thể đứng hoặc ngồi với cánh tay đặt ở hai bên.
- Kéo vai từ từ về phía sau sao cho hai bả vai chạm vào nhau, phần trước được kéo căng.
- Giữ nguyên tư thế này trong khoảng 6 giây và lặp lại từ 6 – 8 lần.
Chuyển động xương vai
- Nâng vai lên như tư thế nhún vai sau đó giữ nguyên khoảng 5 giây thì hạ xuống.
- Di chuyển vai xuống để tạo độ căng trên đỉnh vai và giữ nguyên tư thế khoảng 5 giây.
- Xoay vai theo chuyển động tròn về phía sau khoảng 5 vòng, dừng lại và lặp lại động tác nhưng xoay về phía trước.
7. Vật lý trị liệu
Các chuyên gia vật lý trị liệu sẽ thiết kế một chương trình điều trị cụ thể để tăng tốc độ phục hồi tổn thương. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của vết thương, thời gian làm lành ở mỗi người là khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung, các bài tập vật lý trị liệu đều đem lại hiệu quả cải thiện tích cực, giúp người bệnh sớm quay trở lại với lối sống sinh hoạt bình thường. Thông thường, nếu chương trình phù hợp, kết quả sẽ thấy rõ sau 2 – 8 tuần thực hiện.
8. Tiêm Corticosteroid
Tiêm Corticosteroid giúp giảm nhanh triệu chứng,cải thiện vận động khớp vai,tăng hiệu quả và rút ngắn thời gian điều trị.Dưới hướng dẫn của siêu âm,thuốc vào bao hoạt dịch với độ chính xác tuyệt đối.Thủ thuật được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tại các cơ sở y tế sau khi được thăm khám toàn thể và đánh giá lợi ích,nguy cơ cũng như đảm bảo an toàn cho người bệnh
9. Thuốc kháng sinh
Nếu viêm bao hoạt dịch do nhiễm trùng, người bệnh cần dùng đến thuốc kháng sinh để tránh nguy cơ vi khuẩn lây lan vào máu. Đối với trường hợp không thể sử dụng qua đường uống, bác sĩ có thể sẽ chỉ định truyền qua đường tĩnh mạch.
10. Phẫu thuật
Trong một số ít trường hợp, bác sĩ có thể sẽ đề nghị phẫu thuật đối với tình trạng viêm bao hoạt dịch vai. Hiện nay, thay vì mổ hở truyền thống, nội soi khớp vai được ưu tiên thực hiện. Đây là thủ thuật được đánh giá cao bởi sở hữu nhiều ưu điểm nổi trội về cả hiệu quả mang lại và khả năng phục hồi. Theo đó, bác sĩ sẽ đưa các dụng cụ phẫu thuật nhỏ vào vai thông qua vết rạch nhỏ, trong đó có đi kèm camera để theo dõi toàn bộ quá trình.
Với phương pháp này, các mô xương, bao hoạt dịch sẽ được loại bỏ nhằm làm tăng không gian cho vùng dưới mỏm cùng vai, giúp cơ và gân được tự do di chuyển. Ngoài ra, thông qua quá trình này, gai xương cũng có thể được kiểm soát (nếu có).
Nội soi khớp vai không gây ra nhiều cảm giác đau đớn cho nhiều bệnh trong quá trình phẫu thuật đồng thời thời gian phục hồi cũng được đẩy nhanh. Sau khi thực hiện, người bệnh có thể về nhà ngay trong ngày và quay trở lại các hoạt động bình thường chỉ sau vài tuần. Ngoài ra, phương pháp này cũng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiễm trùng. Đây chính là ưu điểm lớn so với mổ hở truyền thống.
Sau quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ tư vấn các phương pháp phục hồi chức năng để người bệnh sớm có thể trở lại với thói quen sinh hoạt bình thường. Đó có thể là một chương trình tập thể dục, được thiết kế với mục đích tăng cường sức mạnh cho vai. Các bài tập này thường gồm tập tạ, kéo giãn và một số động tác xoay người nhẹ nhàng. Khi vết thương có dấu hiệu tiến triển tốt, bác sĩ sẽ tiếp tục điều chỉnh chương trình tập với cường độ tăng dần để đảm bảo hiệu quả tốt nhất.
PHÒNG NGỪA
- Khởi động kỹ trước khi tập luyện thể dục hoặc chơi thể thao.
- Bắt đầu các bài tập hoặc môn thể thao mới một cách nhẹ nhàng, chậm rãi, sau đó tăng dần cường độ theo khả năng.
- Thường xuyên dành thời gian nghỉ ngơi khi thực hiện các động tác lặp đi lặp lại.
- Sử dụng các miếng đệm khuỷu tay và đầu gối để bảo vệ khỏi chấn thương khi chơi thể thao.
- Duy trì tư thế nằm, đi, đứng, làm việc đúng.
- Tập thể dục, chơi thể thao đúng kỹ thuật.
- Khám sức khỏe định kỳ để theo dõi, phát hiện sớm các triệu chứng bất thường, nhằm hạn chế tối đa các biến chứng không mong muốn.
- Xây dựng chế độ ăn giàu dinh dưỡng, đặc biệt chú trọng bổ sung Canxi, Vitamin D… vào thực đơn hàng ngày.